Bình chữa cháy chỉ phát huy hiệu quả khi được sử dụng đúng cách và đúng thời điểm. Khi phát hiện đám cháy nhỏ, người đã được hướng dẫn sử dụng bình có thể chủ động xử lý ban đầu trước khi đám cháy lan rộng. Tuy nhiên, nếu lửa phát triển nhanh, có nhiều khói hoặc không đảm bảo đường thoát, cần ưu tiên rời khỏi khu vực và gọi lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp.
Kiểm tra bình trước khi sử dụng
Nếu có thời gian và điều kiện an toàn, hãy kiểm tra nhanh bình trước khi đưa vào xử lý đám cháy:
- Bình có đúng loại phù hợp với đám cháy không.
- Vỏ bình có bị nứt, móp hoặc hư hỏng nghiêm trọng không.
- Chốt an toàn còn nguyên không.
- Bình có dấu hiệu rò rỉ không.
- Với bình có đồng hồ áp suất, kiểm tra kim chỉ thị.
- Vòi phun hoặc loa phun có bị tắc, hư hỏng không.
Không nên cố sử dụng một bình có dấu hiệu hư hỏng hoặc không rõ tình trạng khi có lựa chọn an toàn khác.
Các bước sử dụng bình chữa cháy
Bước 1: Đứng ở vị trí an toàn
Không tiến quá sát vào đám cháy. Hãy đứng ở khoảng cách phù hợp theo hướng dẫn của loại bình đang sử dụng và quan sát hướng gió.
Nếu ở ngoài trời, nên đứng ở phía đầu hướng gió để tránh khói và nhiệt thổi trực tiếp vào người.
Đồng thời, luôn giữ đường lui phía sau. Không để bản thân bị lửa bao vây hoặc bị chặn mất lối thoát.
Bước 2: Rút chốt an toàn
Cầm chắc bình và rút chốt an toàn.
Chốt có tác dụng ngăn bình bị kích hoạt ngoài ý muốn. Sau khi rút chốt, giữ bình chắc chắn và hướng vòi phun về phía khu vực cần xử lý.
Bước 3: Hướng vòi vào gốc lửa
Đây là thao tác quan trọng.
Không nên phun trực tiếp vào phần ngọn lửa. Hãy hướng vòi hoặc loa phun vào phần gốc của đám cháy, nơi vật liệu đang cháy.
Giữ khoảng cách phù hợp và chuẩn bị phun theo hướng an toàn.
Bước 4: Bóp cò hoặc tay van
Bóp cò hoặc mở van theo thiết kế của bình để chất chữa cháy thoát ra.
Khi phun, cần kiểm soát hướng phun và quan sát phản ứng của đám cháy. Không nên quay lưng về phía lửa hoặc tiến vào vùng khói dày.
Bước 5: Quét vòi qua lại ở gốc lửa
Di chuyển vòi phun qua lại tại khu vực gốc lửa, bao phủ phần vật liệu đang cháy.
Không chỉ tập trung vào một điểm nếu đám cháy đang lan rộng. Sau khi ngọn lửa giảm, tiếp tục quan sát để phát hiện khả năng cháy lại.
Cách sử dụng bình bột và bình CO₂
Hai loại bình được sử dụng phổ biến là bình chữa cháy bột và bình CO₂, nhưng thao tác và phạm vi sử dụng có điểm khác nhau.
Bình chữa cháy bột
Bình bột thường được sử dụng cho nhiều tình huống cháy khác nhau tùy loại bình và hướng dẫn trên sản phẩm.
Khi sử dụng:
- Đưa bình đến vị trí phù hợp.
- Rút chốt an toàn.
- Hướng loa hoặc vòi phun về phía gốc lửa.
- Bóp cò hoặc mở van.
- Phun quét đều vào vùng cháy.
- Quan sát và xử lý tiếp nếu lửa có dấu hiệu bùng trở lại.
Cần kiểm tra ký hiệu và hướng dẫn trên bình để xác định loại đám cháy mà bình được thiết kế để xử lý.
Bình CO₂
Bình CO₂ thường được sử dụng trong những khu vực có thiết bị điện và một số tình huống cháy phù hợp với loại chất chữa cháy này.
Khi sử dụng, cần đặc biệt chú ý không cầm trực tiếp vào phần loa phun bằng tay trần khi bình đang xả, vì bộ phận này có thể trở nên rất lạnh.
Không nên sử dụng CO₂ trong không gian kín mà không có biện pháp đảm bảo an toàn phù hợp, vì khí CO₂ có thể làm giảm nồng độ oxy và gây nguy hiểm cho người bên trong.
Những điều cần tránh khi dùng bình chữa cháy
Trong quá trình xử lý đám cháy, một số thao tác sai có thể khiến tình huống trở nên nguy hiểm hơn.
Không đứng quá gần đám cháy: Nhiệt và khói có thể tăng rất nhanh.
Không đứng ở vị trí khiến gió thổi khói về phía mình: Khói có thể làm giảm tầm nhìn và gây khó thở.
Không quay lưng bỏ chạy khi vẫn còn nguy cơ lửa lan: Luôn giữ đường thoát phía sau.
Không cố dập đám cháy quá lớn: Bình chữa cháy xách tay chủ yếu phục vụ xử lý đám cháy ở giai đoạn ban đầu.
Không dùng nước tùy tiện: Đặc biệt với đám cháy liên quan đến thiết bị điện đang có điện hoặc một số loại vật liệu mà nước có thể làm tình hình nghiêm trọng hơn.
Không tiếp tục phun khi đã mất khả năng kiểm soát: Nếu lửa lan nhanh, khói dày hoặc nhiệt quá lớn, cần lập tức rời khỏi khu vực.
Khi nào không nên tự dập lửa?
Bình chữa cháy chỉ là phương tiện xử lý ban đầu. Không nên cố gắng dập lửa nếu:
- Đám cháy đã lan rộng.
- Lửa phát triển nhanh.
- Có nhiều khói độc hoặc khói dày.
- Nhiệt độ quá cao khiến không thể tiếp cận.
- Không còn đường thoát an toàn.
- Không xác định được loại đám cháy.
- Đám cháy liên quan đến những vật liệu đặc biệt cần phương tiện chuyên dụng.
Trong những trường hợp này, cần báo động cho những người xung quanh, rời khỏi khu vực nguy hiểm và gọi lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp.